Educatie

Verkenning

Kennis van educatie in 2010

De vraag welk onderwijs de jongste generaties het beste toerust met het oog op de toekomst is van alle tijden. Die vraag is echter in het huidig tijdsgewricht van veranderende maatschappelijke en economische patronen zeer opportuun. Om goed antwoord te kunnen geven op deze vraag is kennis nodig. Welke kennis echter, en krijgt dit momenteel voldoende aandacht in het onderwijsonderzoek?

Na overleg tussen AWT en COS (Commissie Overleg Sectorraden) is besloten tot het (laten) uitvoeren van een verkenning Educatie (regulier onderwijs, particulier onderwijs, interne bedrijfsopleidingen). Een dergelijke verkenning wordt door beide partijen zinvol geacht indien deze verkenning zich nadrukkelijk richt op macrovraagstukken rond educatie, startend vanuit maatschappelijke ontwikkelingen rond educatie. Geconstateerd kan worden dat micro-vraagstukken (hoe leren kinderen, wat zijn effectieve leersituaties e.d.) en meso-vraagstukken (rond management en organisatie van scholen, wat zijn effectieve scholen e.d.) reeds veel aandacht krijgen in het onderwijsonderzoek, in tegenstelling tot macrovraagstukken. Macrovraagstukken betreffen o.a. de rol van educatie in de samenleving; te denken valt aan de betaalbaarheid van educatie, marktwerking in het onderwijs (publieke/private financiering), maatschappelijk rendement van onderwijs, de betekenis van 'levenslang leren' voor het onderwijs in de toekomst, de bijdrage/rol van educatie aan sociale cohesie c.q. sociale integratie.

Ten behoeve van deze verkenning educatie is een Verkenningscommissie ingesteld, die aan de hand van toekomstscenario's rond macrovragen c.q. maatschappelijke ontwikkelingen rond educatie komt tot het benoemen van kennisthema's voor de toekomst. Prof.dr. A.M.L. van Wieringen (hoogleraar Onderwijskunde UvA, directeur Max Goote kenniscentrum voor Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie) is bereid gevonden de Verkenningscommissie voor te zitten. Per januari 2001 is het voorzitterschap overgenomen door prof.dr. L.F.W. de Klerk (voormalig rector KUB, emeritus hoogleraar onderwijskunde en tot 1-1-2001 lid van de Onderwijsraad).

De huidige samenstelling van de verkenningscommissie is als volgt:

prof.dr. L.F.W. de Klerk, voormalig rector KUB, emeritus hoogleraar onderwijskunde, tot 1-1-2001 lid van de onderwijsraad, voorzitter
P. Smets, bureau Smets+Hover, secretaris
R. Azarhoosh, gemeente Den Haag
mw. A. Bakker, Platform van Aangewezen/Erkende Onderwijsinstellingen in Nederland
drs. J.A.N. van Dijk, voorzitter Raad van Toezicht Universiteit Utrecht
prof.dr. W.N.J. Groot, Universiteit Maastricht
prof.mr. H.M. van Gunsteren, Universiteit Leiden (tot 1 januari 2001)
prof.dr. Tj. Plomp, Universiteit Twente.
prof.dr. A.C. Tuijnman, Universiteit van Stockholm
dr.ir. A.P. Verkaik, Innovatienetwerk Groene Ruimte en Agrocluster (v/h NRLO)

Waarnemers:

drs.ing. A.N.M. Langendorff, AWT
drs. P. Morin, Commissie Overleg Sectorraden (COS)

De verkenningscommissie wil graag een rapport dat eruit springt. Er moeten enkele pakkende thema's worden benoemd: publiek-privaat, internationalisering, ICT, differentiatie en nieuwe instituties. Wat dat laatste betreft: educatie valt niet samen met school. De school is een historische gegroeide vorm voor het verzorgen van onderwijs. Maar in de toekomst zullen andere vormen ontstaan waarmee het educatieve potentieel in onze samenleving kan worden geactiveerd.

In de bijeenkomst van 15 januari 2001 zijn zes thema's geselecteerd, waarvoor deskundigen worden benaderd om een schets te geven van de ontwikkelingen op het desbetreffende gebied die van invloed zijn op de educatie in 2010. Voor deze thema's zijn deskundigen benaderd om een schets te geven van de ontwikkelingen op het desbetreffende gebied, die van invloed zijn op de educatie in 2010. Het gaat om de volgende thema's:

demografie (drs. N. van Nimwegen, NIDI)
ICT (dr. A. ten Brummelhuis, UT)
arbeidsmarkt (mw. prof.dr. H. Maassen van den Brink, UM)
EU (prof. Tuijnman, voormalig OESO, universiteit Stockholm)
de kennissamenleving (prof.dr. J. Kessels, UL)
relatie overheid-burger en de rol van private partijen bij organisatie en financiering van educatie (dr. F. de Vijlder)

Rondom deze thema's (met de essays als input) zijn aparte workshops georganiseerd. Hiervoor zijn zowel mensen uit de onderwijspraktijk, het advieswezen, politiek, bedrijfsleven als wetenschappers bijeengekomen. Naar aanleiding van deze bijeenkomsten is besloten als centraal thema in het rapport te kiezen "het leren binnen en buiten de school"; d.w.z. het leren wordt opgevat als continu proces (levenslang) en de vraag is wat de rol van de school (formeel onderwijs) daarin zal worden. Aan dit centrale thema zullen subthema's worden verbonden. Het gaat om subthema's voor empirisch onderzoek, maar ook zal in het rapport aandacht gevraagd worden voor "ontwerpgericht onderzoek", dat eerder beschouwend is, en dat in samenwerking tussen onderzoekers, beleidsmensen en docenten vorm zal kunnen krijgen.

De eindrapporten van deze verkenning, Schoolagenda 2010 en de bijbehorende Essays, zijn op 20 maart 2002 aangeboden aan de minster van OCenW.